Δευτέρα, 23 Ιουλίου 2012

Αυτός που δεν ξέρει την ιστορία του, δεν ξέρει και τον εαυτό του


        ‘‘Pontos Kulturu του Omer Asan
      Ένα βιβλίο σταθμός που εκδόθηκε στην Τουρκία.’’

  Στα μέσα του Αυγούστου του 1996 εκδόθηκε στην Κωνσταντινούπολη ένα βιβλίο από τον εκδοτικό οίκο Bilim Dizisi. Στα ελληνικά  ο τίτλος σημαίνει «Ο πολιτισμός του Πόντου». Συγγραφέας είναι ο Ομέρ Ασάν, ο οποίος κατάγεται από το χωριό Ερένκιοϊ του Όφεως Τραπεζούντος, μιας παραδοσιακά ελληνόφωνης περιοχής. Το βιβλίο αυτό είναι μια αξιοσημείωτη προσπάθεια καταγραφής του ελληνόφωνου πολιτισμού που βρίσκεται ακόμα εν ζωή στη Βόρεια Τουρκία. Επιπλέον ο Ομέρ δίνει πλήθος ιστορικών και λαογραφικών στοιχείων, που σχετίζονται με την εξισλαμισμένη ρωμαίικη κοινωνία από την οποία προέρχεται και αυτός.

  Το εισαγωγικό κείμενο ανήκει στον γνωστό καθηγητή της Παντείου Νεοκλή Σαρρή, ο οποίος είναι ένας από τους καλύτερους γνώστες της οθωμανικής ιστορίας, αλλά και της σύγχρονης Τουρκίας. Το κείμενο του Νεοκλή Σαρρή προέρχεται από έναν άνθρωπο που έχει γεννηθεί, μεγαλώσει, σπουδάσει ενεργοποιηθεί πολιτικά στη γείτονα χώρα. Ο λόγος του είναι σαφής και τεκμηριωμένος. Απευθύνεται στο προβληματισμένο τούρκικο κοινό, δίνοντας απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα για το εθνικό ζήτημα: «Η άγνοια της ιστορίας μας σέρνει σε σύγχυση την ταυτότητα. Αυτός που δεν ξέρει την ιστορία του δεν ξέρει και τον εαυτό του. Η παλιά ιστορία της Μικρά Ασίας μπορεί να μην είναι γνωστή ολοκληρωμένα ή ακόμα μπορεί και να αγνοείται εξ ολοκλήρου. Υπάρχουν πολλές αιτίες γι’ αυτό. Θα έπρεπε να μάθουμε τι έγινε στην περιοχή αυτή πριν την εποχή των Σελτζούκων.. Οι άνθρωποι και οι κοινωνίες πρέπει να υποστηρίζουν τον πολιτισμό τους και την ιστορία τους. Απ’ αυτούς που αρνούνται την ιστορία τους, η ιστορία παίρνει την εκδίκησή της».

   Για την περιοχή του Πόντου γράφει: «Η πιο γνωστή πόλη του Πόντου εντάχθηκε στο κράτος των Οσμανλήδων του 1461, ενώ το Διδυμότειχο που βρίσκεται στην Ελλάδα το 1358, η Θεσσαλονίκη το 1374 και 1340, ενώ η Αθήνα το 1397 κατ’ αρχάς και το 1458 οριστικά».
   Το έργο του Ομέρ Ασάν ο Νεοκλής Σαρρής το εκτιμά ως εξής: «Αυτό το έργο που έχουμε στο χέρι μας δεν είναι ένα απλό βιβλίο. Είναι ένα βιβλίο που θα ανοίξει δρόμο στην ιστορία, που θα γράψει ιστορία. Μ’ αυτή την έννοια ο Ομέρ Ασάν είναι πρωτοπόρος και ένας ποιητής. Είναι ένας πρωτοπόρος και πολεμιστής της ελευθερίας της σκέψης και η ελευθερία θέλει αρετή».

  Ο ίδιος ο Ομέρ γράφει για τα κίνητρα που τον οδήγησαν στη συγγραφή του βιβλίου «Pontos Kulturu»: Ήταν τα χρόνια που είχα αρχίσει να ενδιαφέρομαι για την ιστορία. Επειδή ήμουν οπαδός αυτών που διαβάζουν, είχα αρχίσει να μαζεύω όλα τα βιβλία που ήταν σοβαρά. Στο σπίτι μας υπήρχε η βιβλιοθήκη του πατέρα μου. Αλλά επειδή είχε περάσει από τη συμφορά της 12ης Μαρτίου (σ.τ.σ: το πραξικόπημα του 1971) και της 12ης Σεπτεμβρίου (σ.τ.σ: το πραξικόπημα του Εβρέν το 1980) είχε μειωθεί αρκετά. Έτσι αποφάσισα να συνεχίσω εγώ. Μετά από κάποιο διάστημα το ενδιαφέρον μου στράφηκε στη Μαύρη Θάλασσα και κυρίως στην ιστορία και τον πολιτισμό της Τραπεζούντος.
Ο μόνος τρόπος να καταξιώσεις τον εαυτό σου, είναι να μπορέσεις να απαντήσεις στην ερώτηση ‘‘Ποιος είμαι’’. Με αυτή την ερώτηση ξεκίνησα».


  Με αυτό το ερώτημα ο Ομέρ Ασάν, χρησιμοποιώντας μια πλατωνική μεθοδολογία, όπως υποστηρίζει η Κατερίνα Μάρα - Αλεξανδρίδου, μας προσφέρει ένα θαυμάσιο πόνημα. Τα βασικά του κεφάλαια τιτλοφορούνται: «Το ερώτημα της ταυτότητας», «Πολιτισμός», «Ιστορία», «Λαογραφία», «Μουσικά Λαϊκά Όργανα», «Εθνογραφία», «Η Διάλεκτος του Όφεως της Ποντιακής». Ειδικά το τελευταίο και πολύ εκτεταμένο μέρος του βιβλίου εντυπωσιάζει τον αναγνώστη με τον πλούτο της διαλέκτου του Όφεως. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται λεξικό «Ελληνοτουρκικό» (Rumce -Turke) και «Τούρκο-Ελληνικό» (Turcke - Rumca), όπου βεβαίως τη θέση της ελληνικής καταλαμβάνει το αρχαιοπρεπές ιδίωμα του Όφεως.
  
Το βιβλίο αυτό είναι πολύτιμο εργαλείο για κάθε πολίτη της Τουρκίας και της Ελλάδας, εφόσον καταγράφει τα πολιτισμικά, λαογραφικά και γλωσσολογικά χαρακτηριστικά μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες εθνοτικές ομάδες της Τουρκίας: των εξισλαμισμένων Ρωμιών. Το πολύ σημαντικό βιβλίο του Ομέρ Ασάν διατίθεται στην Ελλάδα από το βιβλιοπωλείο των Αδελφών Κυριακίδη στη Θεσσαλονίκη.

  Οι εξισλαμισμένοι Ρωμιοί του Πόντου εξακολουθούν να μιλούν σε πείσμα του χρόνου την όμορφη ελληνική τους διάλεκτο. Η σημαντικότητα του βιβλίου αυτού, που φέρνει στην επιφάνεια τον άγνωστο ελληνόφωνο πολιτισμό, καθορίζεται και από το γεγονός ότι ορίζει αυθόρμητα τον μοναδικό δρόμο εξομάλυνσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων: την αλληλογνωριμία των λαών και την ανάδειξη των στερεών γεφυριών φιλίας μεταξύ των δυο κρατών. Και τέτοια γέφυρα φιλίας και συνεργασίας δεν μπορεί να είναι άλλη από την πολυάριθμη ομάδα των σημερινών Μαυροθαλασσιτών.
                                           
του Βλάση Αγτζίδη 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου